Aghtu titwila lejn l-istorja tal-Partit Nazzjonalista; dan
hu z-zmien tad-deheb tieghu. Tmur kemm tmur lura fiz-zmien
qatt ma kien daqshekk popolari u b`sahhtu il-Partit fost
l-eletturi daqs illum; din hi xi haga ta` min jiftahar biha;
izda fl-istess hin ta` min iharisha, ghaliex jekk ma nkunux
ghaqlin, kif qal Joe Saliba is-Segretarju Generali fl-ahhar
Kunsill Generali, jista` jkollna iz-zerriegha ta` falliment
fis-success innifsu.
Il-Partit kien fil-Gvern f`dawn l-ahhar 80 sena f`seba`
perjodi taht erba` mexxejja differenti; bejn il-1921-27 il-Partit
iggverna lill-pajjizna izda ma kien qatt partit ta` maggoranza
assoluta, maghmul minn koalizzjoni ta` partiti ispirati minn
nazzjonalizmu (UPM u PDN) u kurrenti differenti wara il-fuzjoni
fl-1926; dan kien zmien il-Monsinjur Ignazio Panzavecchia
izda fuq kollox tal-kap karizmatiku u moderat nazzjonalista
Sir Ugo Mifsud (1890-1942). Konna fil-Gvern ukoll bejn Gunju
1932-Novembru 1933 (sena u hames xhur) sakemm il-Gvern Ingliz
irtira il-Kostituzzjoni tal-1921 u kecca `il barra il-ministri
nazzjonalisti fi speci ta` kolp ta` stat Kostituzzjonali.
Mill-1933 il-PN kellu jistenna 17-il sena sabiex jerga` jiehu
r-riedni tal-Gvern f`idejh (1950-55) meta fl-1950 il-gustizzja
storika riedet li Nerik Mizzi, sa hames snin qabel eziljat
mill-Inglizi fl-Uganda, lahaq Prim Ministru ta` Gvern ta`
minoranza izda ta` maggoranza relattiva. Peress li Nerik
Mizzi miet tliet xhur wara, f`Dicembru 1950 lahaq bhala kap
tal-partit u Prim Ministru Gorg Borg Olivier Prim Ministru
li kellu l-meritu il-kbir li b`diplomazija u hazen politiku
zamm il-partit fil-Gvern izda dana seta `jaghmlu biss bis-sahha
ta` koalizzjonijiet fragili ma` Boffa; izda zamm fil-wicc
sa Frar 1955.
Seba` snin wara beda r-raba`
perjodu (1962-71) fejn Borg Olivier, did-darba minghajr
htiega ta’ koalizzjoni,
mexxa Gvern Nazzjonalista ghal disa` snin u erba` xhur izda
qatt b`maggoranza assoluta tal-voti. Is-sittax-il sena fl-opposizzjoni
sahhew il-Partit; veru li ghaddejna minn tbatija kbira izda
kienu senjalati b`bidla fit-tmexxija f`April 1977 li gabet
energija gdida fil-partit, ftuh lejn persuni li kienu ihossuhom
aljenati mill-PN. Dan kien mertu kbir ta` Eddie Fenech Adami
li amalgama l-ahjar tal-PN ma’ l-ahjar tat-tradizzjoni
tal-laburizmu moderat nisrani u boffista u hakem l-ispazji
tac-centru u ghadu jiddominahom sal-lum
Ftakru ftit, kien biss taht Eddie Fenech Adami li l-Partit
Nazzjonalista kiseb maggoranza assoluta tal-voti ghall-ewwel
darba f`sittin sena fl-1981; zamm dik il-maggoranza fl-1987
u 1992; rega` akkwistaha fil-1998 u 2003; bhala perjodu fil-Gvern
il-PN ghamel disa` snin u hames xhur (1987-1996), se jaghlaq
ghaxar snin ohra fi tmiem ta` din il-legislatura (1998-2008),
perjodu ta` 21 sena neqsin 22 xahar meta nergghu immorru
biex nivvotaw fil-2008.
Ghal xiex kien dovut dan is-success? X`ifisser ghall-partit
illum u ghada? Lil fejn ghandu jidderigi ruhu il-partit?
X`inhu il-futur tieghu?
Ma hemmx dubju li s-sahha wara dan is-success kienet id-dedikazzjoni
assoluta ta` Eddie Fenech Adami u d-direzzjoni li ta lill-partit
bhala wiehed li jinkludi lil kuhadd u ghalhekk popolari fl-gheruq
u direzzjoni. Dan, flimkien ma` shabu, irnexxielu jaghmlu
b`zewg metodi : billi ta direzzjoni centrista lill-partit,
cioe kien konservattiv fil-valuri tajba tas-socjeta` Maltija
li jaghmluha proprju dik Maltija, izda holoq kuxjenza socjali
gdida ghall-PN, partit ta` bidla bla skossi u suq hieles
f`parametri mhux bla limiti. It-tieni, ta ghan, skop storiku
lill-partit u lill-pajjiz li kien maqsum f`zewg partijiet;
il-kisba tal-liberta`politika u ekonomika fl-1987, u l-ghan
ahhari ta` shubija f`Ewropa gdida li qed tinbena. In-nies
ihobbu jimxu wara mexxej li jaf fejn hu sejjer u ghandu pjan,
iktar milli holm hieles minn kull pjan konkret.
Izda issa ghal fejn sejrin? Ma hemmx dubju illi sa Mejju
2004, irridu nahdmu sabiex malli nidhlu fl-Unjoni, l-iskossi
jkunu mill-inqas possibbli; irridu nidraw sistemi godda,
ligijiet godda, attitudini gdida. U rridu nahsbu ghall-isfidi
tal-futur;
L-ewwel sfida hija li nilhqu l-aspirazzijonijiet tal-poplu
taghna li ghandu aspetattivi qawwija, irridu nippreparawh,
izda rridu nahdmu ahna lkoll sabiex nivvintaw dejjem idejat
u progetti godda li ma jhalluna nintelqu qatt.
Irridu nilqghu ghat-tieni sfida,li
nkunu partit nisrani izda modern, li nixorbu mill-ghejjun
u nkunu marbuta ma’ l-gheruq
taghna minghajr ma nkunu maghluqin ghall-izviluppi u tibdil
ta` madwarna. Irridu nkunu tal-principju izda li ma nhallu
lil hadd barra, li ma ninghalqux fina nfusna u nahsbu li
ghandna s-soluzzjoiniet ta` kollox u fil-process insiru irrilevanti
ghad-dinja ta` madwarna; jew aghar minn hekk li nghixu realta`
differenti minn dik ta` madwarna
It-tielet sfida hija li nzewqu il-qadim mal-gdid, l-ghaqal
u esperjenza tal-veterani mal-herqa, entuzjazmu u hegga ta`
generazzjoni gdida. Hemm il-generazzjoni msawra fil-forga
ta` 16-il sena ta` Oppozizzjoni, u mibnija fuq esperjenza
ta` snin fil-gvern u generazzjoni ohra li tiftakar biss lill-Partit
Nazzjonalista fil-Gvern ghajr ghal 22 xahar; tahlita tajba
li bil-ghaqal tista` ggedded il-Partit, u taghtih hajja gdida
anki f` dan iz-zmien tad-deheb fl-istorja tieghu.
TONIO BORG
